Taç Mahal, Hindistan Türk İmparatorluğu’nun Timuroğulları hanedanının 5. hükümdarı Şah Cihan -Şah-ı Cihan (Dünyanın şahı)-(1593-1666) tarafından, o zamanki imparatorluğun başkenti olan Hindistan’in Agra şehrinde, Jumna (Yamuna) Nehri’nin kıyısında yaptırılmıştır.

Dünyada aşk için dikilmiş en büyük ve en güzel anıt olarak kabul edilen bu türbe, Şah Cihan’ın büyük bir aşkla sevdiği eşi Arcümend Banu’nun, (Mümtaz Banu Begüm) doğum sırasında ölümü üzerine, onun hatırasına yaptırılmıştır. Şah Cihan eşi Mümtaz’la 18 yıldır evliydi. Mümtaz Banu vefat ettiğinde 36 yaşındaydı. Şah Cihan, hanımının ölümüyle hem eşinden, hem de danışmanından olmuştu. 2 yıl yas tuttu. Hatta bu iki yılda saçlarının tamamen ağardığı söylenir.
Batılılar bu bina için ‘aşkın abartılı ifadesi’ dese de, aslında ‘İslam’ın kadına verdiği değer’i sembolize ediyor denebilir.

Yapının mimarları; Mimar Sinan’ın talebelerinden Mehmet İsa Efendi ve Mehmet İsmail Efendi ile yapıdaki yazılari yazan Hattat Serdar Efendi, eserin yapımı için Şah Cihan tarafından İstanbul’dan davet edilmişlerdi. 1630′da inşaasına başlanan eser, 22 yıl sonra 1652′de tamamlanmıştır.

Taç Mahal’in yapımında parlak, ince mavi damarları olan beyaz mermer kullanılmıştır. Aynı mermerden yapılan ve yerden yüksekliği 82 metre olan kubbe, Mimar İsmail Efendi tarafından yapılmıştır.
Kubbe üzerinde altınlı bir alem ve türbenin beyaz mermerden 4 minaresi vardır. Anıtın dört yanına Hattat İsmail Efendi tarafından Yasin suresinin tamamı yazılmıştır. Türbe, 1643′te, çevresindeki avlu ve yapılar 1649′da bitirildi. Tac Mahal, 22 yılda 1653′te bütünüyle tamamlandı.

Agra ilinin dışında Yamuna Irmağı’nın kıyısında, 305×580 metre ölçülerinde dikdörtgen avluda yer alan Tac Mahal, dört cephesinin ortalarında 33 metre yüksekliğindeki taç kapılarıyla 75 metre yüksekliğindeki anıt kubbeyi çevreliyor.

Mümtaz Mahal ve Şah Cihan’in sandukaları üst katta, kubbenin altındadır. Sandukaların bulunduğu yerdeki kubbede insan ağzından çıkan her ses 7 kez yankılanacak şekilde bir akustiğe sahiptir. Şah’ın ve eşinin asıl lahitleri ise, en alt katta bulunmaktadır.

Taç Mahal’in yüzbinlerce akik, sedef ve firuze gömülü olan duvarlarında ayrıca 42 zümrüt, 142 yakut, 625 pırlanta ve 50 adet çok iri inci vardır.

Romantik görünüşü ile herkesi büyüleyen, Doğulu Batılı birçok ünlü yazar ve şaire ilham kaynağı olan Taç Mahal, mehtaplı gecelerde bile aydan daha parlak görünür.

TacMahal efsanelerinden birine göre;
Bir isyanı bastırmak için ordularıyla Burhanpur’a giden Şah Cihan’a, dokuz aylık hamile olmasına rağmen her zamanki gibi eşi Mümtaz Mahal de eşlik etmişti fakat Mümtaz Mahal, 14. çocuklarını doğururken öldü. Şah Cihan, eşinin ölümünden sonra 2 yıl yas tuttu. Artık devlet işlerine ilgisini kaybeden hükümdar, teselliyi sanat ve mimaride buldu. Eşinin ölümünden 6 ay sonra Taç Mahal’in temeli atıldı.
Efsaneye göre kubbeyi desteklemek için yapılan iskele, kubbeden daha fazla masraf ve iş gücü gerektirmişti. İnşaatın bitimine yakın Şah Cihan’a iskeleti sökmenin 5 yıl alacağı bilgisi verilmesi üzerine Şah Cihan, herkesin söktüğü tuğlanın kendisine kalacağı şeklinde bir emir yayınlamış ve iskele bir gecede sökülmüştü.

Tac Mahal, 1983’ten bu yana UNESCO’nun Dünya Miras Listesi’nde yer almaktadır.

Dünyanın yeni 7 harikası;
●Ürdün’deki Petra Antik Kenti
●Çin Seddi
●Brezilya’daki Kurtarıcı İsa Heykeli
●Peru’daki Machu Picchu Antik Kenti
●Meksika’daki Chichen Itza Piramidi
●İtalya’nın Roma kentindeki Kolezyum
●Hindistan’daki Tac Mahal anıtmezarı

İsviçre merkezli New7Wonders Vakfı, dünyanın yeni 7 harikasını belirlemek için başlattığı yarışmaya 21 finalist eser katıldı. Dünyanın dört bir yanından yaklaşık 100 milyon kişi cep telefonu ve YENİ 7 HARİKA adlı internet sitesinde 6 yıl boyunca oy kullanarak dünyanın yeni 7 harikasını seçti. Cep telefonu ve internet oylarıyla belirlenen dünyanın yeni 7 harikası, Portekiz’in başkenti Lizbon’da ilan edildi.

KENDİ ŞAHSINA MÜNHASIR BİR YAPI: TAÇ MAHAL

Dünyanın yedi harikasından, Hindistan’ın sembollerinden biri olan Taç Mahal’i görmek, baştan söyleyelim, sizi hayal kırıklığına uğratabilir. Çünkü bu anıt mezar hakkında o kadar abartılı şeyler anlatılmıştır ki, haklı olarak siz de o beklentiyle görmeye gidebilir ve ister istemez hayal kırıklığı yaşayabilirsiniz. Bu, eserin kıymetsizliğinden değil, anlatılanların abartılı olmasından, ziyaretçilerin fazlaca beklentiyle gelmesindendir.

1632′de inşaasına başlanan eser, 22 yıl sonra 1654′de tamamlanmıştır. Binanın yapımında 20000 işçi çalışmıştır. Yapının mimarları, Mimar Sinan’ın talebelerinden Mehmet İsa Efendi ve Mehmet İsmail Efendi ile yapıdaki yazıları yazan Hattat Serdar Efendi’nin, eserin yapımı için Şah Cihan tarafından İstanbul’dan davet edildiği söylenir. Mimar olarak bazı isimler anılsa da hiç kimsenin ismi resmi olarak kaydedilmemiş ve kesinlik arzetmez. Belki de bu, sadece burada kalanların ismini ölümsüzleştirmek için uygulanmış bir karardır.

Netice itibariyle bir anıt-mezar olsa da, Taç Mahal yapısındaki kusursuzluğuyla, üzerindeki işlemeleriyle, simetrik yapısıyla, çevresindeki bahçesiyle, havuzu ve ona akseden silüetiyle günün farklı zamanlarında farklı bir güzellik arzeder.

Taç Mahal, geniş bir avlu içinde, dört köşesinde 4 minare bulunan, 75 metre yüksekliğinde beyaz mermerden bir anıt kubbedir. Minareler muhtemel bir zelzelede ana yapıya zarar vermesin diye dışa doğru hafif meyillidir.Yüksek duvarla çevrili avlu kapısından Taç Mahal’in bulunduğu bahçeye girilir. Bu kapının, bir kadının yüzünü örten ve nazikçe açılması gereken bir peçe olduğu düşünülür. Bahçe içinde ince uzun bir havuz ve bahçenin sonunda kubbeli yapı yer alır. Kubbenin bir yanında cami, diğer yanında simetriyi bozmamak için inşa edildiği tahmin edilen bir konuk evi vardır. Konuk evi artık bugün kullanılmasa da cami Cuma günleri Cuma namazı kılmaları için sadece müslümanlara açıktır.

Bahçe, mükemmel simetri esasına dayanır. Ortadaki havuz ve dört kanaldan akan sular bahçeyi dörde böler. Bahçedeki çok sayıda çeşme ve havuzlar, Yamuna Nehri’nden gelen su ile beslenir. Tac Mahal’in içi, Hümayun’un Türbesinden esinlenerek yapılmıştır. Mozolenin bulunduğu ortadaki alana açılan 8 oda vardır. Buralar, ölüye Kuran okuyan mollalar için ayrılmıştır

Bina tamamen mermerdir. 322 km mesafeden getirtilmiştir. Fakat fotoğraflarda görüldüğü gibi sadece mermerden müteşekkil değildir. Binlerce kıymetli taş mermerlere işlenmiştir. Hattatlık eserleri için siyah mermer kullanılmıştır. Süslemeler için de farklı renklerde taşlar kullanılmıştır. Bu yüzdendir ki üzerinden yüzyıllar geçse de renklerde solma olmamıştır.

1830’larda Bengal’in generali Lord William Bestinck’in yapmak istediğinin yanında Taç Mahal’in kıymetli taşlarıyla ilgilenen hırsızların yaptığı mukayese bile edilemez. O yıllarda general Taç Mahal’i söküp Londra’da satmayı düşünmüş. Delhi’deki Kızıl Kale’den sökülüp götürülen marmer taşın para etmemesi üzerine bu projeden vazgeçilmiş. Daha sonraları 1900’de Lord Curzon Taç Mahal’i tamir ettirmiştir.

Şah Cihan’ın kederini temsil etmesi için bu yapının tam karşısına, Yamuna Nehri’nin diğer yakasına siyah mermerden bir anıt yaptırma niyetinin olduğu söylense de bu sadece bir söylentiden ibarettir.

Şah Cihan’ın oğlu Evren Cebe, 1658′de kendini imparator ilan etti ve babasını Agra’daki kalede ölene kadar 9 yıl boyunca esir tuttu. Şah Cihan’ın kaledeki manzarası Taç Mahal’in uzaktan görüntüsüydü. Daha sonra o da buraya eşinin yanına gömüldü.

Taç Mahal Babür mimarisinin zirvesinin temsil eder. Ondan sonra Evren Cebe Aurangabad’ta kendi eşi için aynısından yaptırmak istemiş. Yine Delhi’de Safdar Jung 1753’te yani Taç Mahal’den 100 yıl sonra daha iyi bir eser yaptırmak istemiş, ama başaramamıştır. Bu yüzden Taç Mahal mimaride zirvedir.

Eyfel Kulesi, hepimizin bildiği gibi Paris’in ünlü demir kulesidir. Kule, aynı zamanda tüm dünyada Fransa’nın sembolü haline gelmiştir. İsmini, inşa eden mühendis Alexandre Gustave Eiffel‘den alır. Turistlerin uğrak yerlerinden olan Eyfel Kulesi, yılda 6 milyon turist çeker. 2002 yılında toplam ziyaretçi sayısı 200 milyona kadar ulaşmıştır.

Tarihçe

Eyfel Kulesi 1887 ile 1889 yılları arasında Gustave Eiffel’in firması tarafından, Fransız Devrimi’nin 100. yıl kutlamaları çerçevesinde inşa edilmiştir. Aslında kulenin mimarı Gustave Eiffel değil, İsviçreli Maurice Koechlin ‘in siparişi üzerine tasarlayan Stephen Sauvestre’dir. Meslektaşı Emile Nouguier ile beraber ilk tasarımları yapmıştır. Kulenin, 7.739.401 Frank 31 Sent tutan inşaat masrafları, Gustave Eiffel’in tahminlerinin 1 milyon frank üstündedir. 1889 yılındaki açılış tarihden önceki 5 ayda 1,9 milyon kişi ziyaret edince, yıl sonuna kadar toplam masrafın 3/4′ü çıkartılmıştır. Böylelikle Eyfel Kulesi, daha başından, kazanç sağlayan bir şirket görünümüne bürünmüştü. 3.000 işçi 26 ay boyunca 18.038 adet demir parçayı 2,5 milyon perçinle bir araya getirdi. Hiç ölüm vakası yaşanmamış olması, o günün şartlarında şaşırtıcı bir durumdur.

Ancak bu arada kule, onu bir utanç lekesi olarak gören Paris halkının tepkisini de çekmiştir. Bazı sanatçılar devasa bir sokak lambasına benzetirken, bir fabrika bacası gibi Paris’in görsel itibarını zedeleyeceğini ileri sürmüşlerdir. Böylelikle devrin sanatçı ve edebiyatçı çevresinde bir kampanya başlatılmış, bu kampanya süresince ünlü sanatçıların imzaladığı bildiriler dağıtılmıştır. Bugün ise Eyfel Kulesi, Dünya’nın en güzel mimari yapılarından biri olarak kabul edilir. Parisliler onu Demir Bayan olarak adlandırırlar.

İlk başlarda Eiffel, Kule’ye sadece 20 yıl için müsaade almıştı. Dolayısıyla, 1909 yılında kulenin sökülmesi gerekiyordu. Ancak kule, iletişim için çok uygun yüksekliğe ulaştığından ve yeni yüzyılda Atlantik ötesi haberleşmeye imkân tanıdığından, kalmasına izin verildi.

Teknik Özellikler

Eyfel Kulesi 300 m yüksekliktedir. Zirvesindeki televizyon vericileri 27 m daha yükseklik kazandırır. Günümüzde yaygın olarak kullanılan çelik yerine demirden inşa edilmiş, hiç çivi kullanılmamasına karşın özel teknikler sayesinde günümüze kadar sağlam olarak gelmiştir.

200.000 metrekare alanda bulunan Eyfel Kulesi her 7 yılda bir, 60 ton boya ile boyanır. Bu çalışmada 25 boyacı görev yaparken, çalışma 15 ay sürer. Bu işlem sırasında 1.500 fırça, 5.000 zımpara kağıdı ve 1.500 iş tulumu tüketilir. Ayrıca güvenlik maksadıyla toplam 50 km güvenlik halatı, 20.000 metrekare koruyucu ağ kullanılır. Boyama maliyeti yaklaşık 3 milyon avro tutar. Zaman içinde kulenin rengi kırmızımsı kahveden, sarımsı kahveye, daha sonra kestane kahvesinden bugünkü bronz tonuna dönüşmüştür. Kule 3 renk tonunda boyanır. En açık renk zirvede kullanılırken, en koyusu zeminde kullanılır.

Kulede intihar olayları da yaşanmaktadır. Şu ana kadar 400 kişi bunu gerçekleştirmiştir. Zamanla, intiharların önüne geçmek maksadıyla platformların çıkış noktalarına demir parmaklıklar yerleştirilmiştir.

22 Temmuz 2003 tarihinde, kısa devre sonucu, kulenin zirvesinde, hemen en üst ziyaretçi platformunun üstünde yangın çıkmıştır. Yangın bir saat gibi bir sürede kimse yaralanmadan söndürülmüştür.

Ziyaretçiler, üç asansörle kuzey, batı ve doğu kanatlarından ilk iki platforma ulaşır. İlk ve ikinci katlarda lokantalar mevcuttur. Ayrıca ilk katta, Eyfel Kulesinin tarihinin anlatıldığı bir sergi bulunur. En üst platforma ulaşmak isteyen bir ziyaretçi, ikinci katta aktarma yapar ve başka bir asansöre geçer. En üst platform hem çatılı hem de üstü açık bir alana sahiptir.

Kulenin açılışından sonra, ilk platforma kadar 50 yolcu taşıyan iki hidrolik asansör kullanıma girmişti. Bunlar için gerekli hidrolik presler 16 sütuna monte edilmişti. Kuzey kanadından başka bir asansörle ikinci kata ulaşılıyordu. 2. Dünya savaşı sırasında, işletim sistemindeki hasarlar sebebiyle bunlar devre dışı kalınca, Adolf Hitler kuleye yaya olarak çıkmak zorunda kalmıştı.

1983 tarihinde ikinci ve üçüncü katlar arasına, 1000 tonluk yürüyen merdivenin yerini alan, 4 yeni turuncu asansör monte edildi. Yürüyen merdiven 654 basamaklı ve 3 m genişliğindeydi.

1902 yılında Paris’e düşen yıldırım kuleye çarpınca, kuleyi ışıklandıran lambalar ve bazı bölümler zarar görmüş ve yeniden yapılmış. Kule 81 katlı, 1665 basamaklı bir merdivenle tırmanmak pek mümkün değil, dolayısıyla asansörlerle çıkılıyor. Şiddetli rüzgarlı havalarda kule 6- 7 cm. sallanıyormuş!

Kulenin Yapım Aşaması